ធ្វើត្រូវទំនងតោងនឹងសម្រេច

ផ្លែឈើទម្រាំនឹងទុំមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឲ្យមនុស្សបានភ្លក់រសផ្អែមត្រជាក់បានក៏ត្រូវចំណាយពេលវេលាយូរអម្បាយ

ក្នុងការបន្ទុំ ​យ៉ាងណាមិញ មនុស្សយើងទម្រាំនឹងសម្រេចជោគជ័យបាន​ទទួលអំណរត្រេកអរសោមនស្សចិត្ត​ក៏ត្រូវឆ្លងកាត់​ពេលវេលាពិសោធ មកយូរបង្គួរ មិនមែនភ្លាមទាន់ហន់ទេ សេចក្តីសម្រេចជោគជ័យនោះអាស្រ័យគុណអំពើចម្រុះជាច្រើន លំពាំងតែផ្គងប្តេជ្ញាប្រាថ្នា ប្តូរផ្តាច់តែម៉្យាង នៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ ត្រូវមានចំណេះដឹងពិត ស្គាល់មាគ៌ាដែលត្រូវធ្វើដំណើរទៅ ស្គាល់ហេតុបច្ច័យដែលមក​ពាក់ព័ន្ធ ហើយប្រការដែលសំខាន់បំផុត គឺ បដិបត្តិឲ្យត្រូវយុទ្ធសាស្រ្ត មានបញ្ញាជាឆ្មាំឃ្លាំពិនិត្យមើលជានិច្ច បើសម្រេចជោគជ័យ ដោយគ្រាន់តែប្តេជ្ញាចិត្ត ឬ ផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាដោយមិនធ្វើអ្វីទេ ក្នុងលោកនេះ មុខជាពុំមានមនុស្សដែលខុសបំណងឡើយ អង្គុយ​ផ្គង​បំណង​ប៉ងប្រាថ្នាទៅក៏បាន មិនយូរទេនឹងសមបំណងដូចចិត្តប៉ងហើយ ។

  គ្រានោះឯង ភិក្ខុភូមិជៈត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាត លុះឆាន់ចង្ហាន់ហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ដល់ទីប្រថាប់ ថ្វាយបង្គំហើយក៏គង់ត្រង់កន្លែងសមគួរ ក្រាបទូលថា

"បពិត្រព្រះអង្គទ្រង់ចម្រើន ! សូមប្រទានព្រះវរោកាស ! ព្រឹកមិញ ខ្ញុំព្រះអង្គស្លៀកស្បង់ឃ្លុំចីពរកាន់បាត្រចូលទៅវាំងរបស់​ជយសេនរាជកុមារ គង់​លើអាសនៈដែលក្រាលស្រាប់ ជយសេនរាជកុមារបានយាងមករកខ្ញុំព្រះអង្គ ត្រាស់សន្ទនាសំណេះ​សំណាលល្មមជាទីរលឹកដល់គ្នានិងគ្នាហើយក៏ប្រថាប់គង់ត្រង់កន្លែងសមគួរ ត្រាស់នឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា "បពិត្រព្រះតេជព្រះ​គុណ​ភូមិជៈ ! សមណៈព្រាហ្មណ៍មួយពួកមានវាទៈថា 

'សូម្បីជនទាំងឡាយផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យ ក៏មិនអាចសម្រេចផលបាន, សូម្បីមិនផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យ ក៏មិនអាចសម្រេចផលបាន, សូម្បីទាំងផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាទាំងមិនផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ ក៏មិនអាច​សម្រេចផល​បាន, សូម្បីផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏មិនមែនមិនផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏មិនមែន ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ ក៏មិនអាច​សម្រេចផល​បាន',  ក្នុងរឿងនេះ ព្រះសាស្តារបស់ព្រះតេជព្រះគុណភូមិជៈមានវាទៈដូចម្តេច? ត្រាស់បង្រៀនដូចម្តេច? "

កាលបើជយសេនរាជកុមារត្រាស់យ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានថ្វាយព្រះពរថា

"ព្រះរាជកុមារ ! រឿងនេះអាត្មាភាពមិនបានស្តាប់មកនៅចំពោះព្រះភក្រ្តរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ទេ ប៉ុន្តែអាចទៅរួច​ដែល​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគជាម្ចាស់ត្រាស់ព្យាករថា

​'សូម្បីជនទាំងឡាយផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយមិនត្រូវទំនង ក៏មិនអាច​សម្រេចផលបាន,​សូម្បីមិនផ្គង​បំណងប៉ងប្រាថ្នា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយមិនត្រូវទំនង ក៏មិនអាចសម្រេចផលបាន, សូម្បីទាំងផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា​ទាំងមិន​ផ្គង​បំណងប៉ងប្រាថ្នា  ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយមិនត្រូវទំនង ក៏មិនអាចសម្រេចផលបាន, សូម្បីផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏មិនមែន ​មិន​ផ្គង​បំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏មិនមែន  ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយមិនត្រូវទំនង ក៏មិនអាចសម្រេចផលបាន, ផ្ទុយទៅវិញ សូម្បីផ្គងបំណង​ប៉ងប្រាថ្នា​  ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយត្រូវទំនង ក៏អាចសម្រេចផលបាន,សូម្បីមិនផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា​  ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យ​ដោយ​ត្រូវទំនង ក៏អាចសម្រេចផលបាន,សូម្បីទាំងផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នា​ទាំងមិន​ផ្គង​បំណងប៉ងប្រាថ្នា  ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយ​ត្រូវ​ទំនង ក៏អាចសម្រេចផលបាន,សូម្បីផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏មិនមែន​មិន​ផ្គង​បំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏មិនមែន  ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យដោយ​ត្រូវទំនង ក៏អាចសម្រេចផលបាន '

បពិត្រព្រះអង្គទ្រង់ចម្រើន ! ខ្ញុំព្រះអង្គថ្វាយព្រះពរយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវតាមដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ត្រាស់​ទុក មិននិយាយមួលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ដោយមុសាវាទឬទេ?

ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ត្រាស់ថា

"ភូមិជៈ​ ! ណ្ហើយចុះ លោកត្រូវគេសួរយ៉ាងនេះ កាលបើឆ្លើយយ៉ាងនោះ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវតាមដែលតថាគតនិយាយ មិនឈ្មោះថា និយាយមួលបង្កាច់តថាគតដោយមុសាវាទទេ អ្នកនិយាយវាទៈប្រកបដោយធម៌ មិនដល់ឋានៈគួររិះគន់ទេ"

សមិទ្ធផលប្រៀបដូចជាបុប្ផជាតិដែលស្រស់ស្អាតគួរឲ្យបេះមកហឺតហិត ក្លិនបុប្ផជាតិពេញជាមានស្នេហ៍ក្រអូប​ក្រអួនអង្រួន​ចិត្ត​មែន ព្រោះហេតុនេះបានជាអ្នកផងទាំងពួងតែងតែប៉ងប្រាថ្នាត្រូវការសមិទ្ធផលតាមផ្នែកផ្សេង ៗ ដូចជា គូគ្រង ការងារ លុយ​កាក់ ការមានកិត្តិយសឈ្មោះសម្លេង សូម្បីតែអ្នកលះបង់ផ្ទះសម្បែងចេញបួសប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យក៏នៅត្រូវការសម្រេចផល​ខាង​ការបំពេញសមណធម៌  ម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានគោលបំណងប៉ុនប៉ងសមិទ្ធផលទាំងអស់ អ្នកដែលមានគោលបំណងប៉ុនប៉ង​សមិទ្ធផលក្នុងផ្លូវល្អ សូម្បីបើមានកិលេស គឺ លោភៈលាយឡំខ្លះ ក៏មិនគួរនឹងរិះគន់ត្មះតិះដៀលដែរ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកដែលរស់​នៅដូចចករសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់គ្មានគោលដៅទៅវិញទេដែលគួរនឹងទទួលបានពាក្យរិះគន់ ។

ប៉ុន្តែថាមានត្រឹមតែគោលបំណងតែម៉្យាង មិនមានសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ឬថាមានសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែងដែរប៉ុន្តែខ្វះ ការយកចិត្តទុកដាក់ត្រិះរិះពិចារណា តើនឹងសម្រេចជោគជ័យបានទេ?

គុណធម៌ជាគ្រឿងជ្រោមជ្រែងឲ្យសម្រេចជោគជ័យមាន ៤ យ៉ាង គឺ ឥទ្ធិបាទ ៤ គឺ ឆន្ទៈ វិរិយៈ ចិត្តៈ និង វិមំសា បើមានឆន្ទៈ និង វិរិយៈទាំង ២ យ៉ាងនេះ ប៉ុន្តែបើខ្វះចិត្តៈនិងវិមំសាជួយអបស្ទបទេ  ក៏ពិបាកនឹងសម្រេចផលដល់គោលដៅណាស់ តោងតែដល់​ព្រមដោយ ឆន្ទៈ វិរិយៈ ចិត្តៈ និង វិមំសាទើបនឹងសម្រេចផលដល់គោលដៅបាន ។

ក្នុងឥទ្ធិបាទ ៤ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់លើកយកឆន្ទៈ(សេចក្តីស្រឡាញ់ពេញចិត្ត)ជាអាទិភាពនាំទៅរកវិរិយៈសេចក្តីប្រឹង​ប្រែង​ខ្នះខ្នែង ចិត្តៈដឹកនាំពាំយួរឲ្យកើតវិមំសា គឺ បញ្ញាចូលមកពិនិត្យពិចារណាកិច្ចការដែលធ្វើទង្វើដែលបំពេញ ចំណែកឯការ​បំពេញសមណធម៌ក្រៅតែពីមានឆន្ទៈ វិរិយៈ ចិត្តៈ និង វិមំសាជាគ្រឿងអបអងហើយ នៅមានការបដិបត្តិយ៉ាងត្រូវទំនងទៀតផង ការប្រព្រឹត្តព្រហ្មចារ្យទោះផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាឬមិនផ្គងបំណងប៉ងប្រាថ្នាក៏ដោយ បើខ្វះការបដិបត្តិដោយត្រូវទំនងហើយ ក៏មិន​អាចនឹងសម្រេចផលដែលប៉ងប្រាថ្នានោះបានទេ ហេតុនោះត្រូវប្រកបដោយឆន្ទៈ វិរិយៈ ចិត្តៈ វិមំសានិងការបដិបត្តិយ៉ាងត្រូវ​ទំនងទើបនឹងសម្រេចផលបាន ។