សាសនសិក្សា(2)

២.លក្ខណៈរបស់សាសនា

តាមនិយមន័យនៃសាសនាដែលបានរៀបរាប់មកក្នុងសង្កាត់សេចក្តីដើមនោះ  ល្មមសរុបលក្ខណៈរបស់សាសនាបានដូចតទៅ នេះ 

1. សាសនាជាចំណុចរួមនៃការគោរពរាប់អានខ្ពង់ខ្ពស់របស់មនុស្ស 
2. សាសនាជាទីប្រកាន់ខ្ជាប់ ឬជាទីពឹងទីរលឹកតាមផ្លូវចិត្ត 
3. សាស្តាជាអ្នកនាំយកសាសនាមកផ្សព្វផ្សាយ បង្ហាត់បង្រៀនដល់មនុស្ស 
4. សាសនាមានសារៈសំខាន់នៅត្រង់ការណែនាំមនុស្សឲ្យវៀរចាកអំពើអាក្រក់ ធ្វើតែអំពើល្អ 
5. ពាក្យប្រាមប្រៀនក្នុងសាសនាមានទាំងកម្រិតលោកិយៈនិងលោកុត្តរៈ
6. មនុស្សត្រូវបដិបត្តិតាមពាក្យប្រាមប្រៀនក្នុងសាសនាដោយគោរពនិងដោយសទ្ធាជ្រះថ្លា 
7. សាសនាត្រូវមានពិធីកម្មដើម្បីចំហុតសក្តិសិទ្ធិ និងមាននិមិត្តសញ្ញាជាគ្រឿងសម្គាល់ ។

៣.ធាតុផ្សំរបស់សាសនា 

សាសនានឹងពេញលេញទៅបានលុះត្រាតែមានធាតុផ្សំគ្រប់តាមកម្រិតដែលសាសនវិទូបានរៀបចំទុក គឺ មានធាតុផ្សំដូចតទៅនេះ 

1. សាស្តា  ត្រូវមានសាស្តាជាស្ថាបនិកសាសនានិងត្រូវមានជីវិតរស់នៅពិតមែនក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត ដូចជា សាសនាយូដាយមានម៉ូសេសជាសាស្តា, សាសនាព្រះពុទ្ធមានព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ជាសាស្តា, សាសនាគ្រិស្តមានព្រះយេស៊ូជាសាស្តា និងសាសនាឥស្លាមមាននប៊ីមោហ្មតជាសាស្តា ។
2. សាសនធម៌ ត្រូវមានពាក្យប្រាមប្រៀនដែលជាគំនោលរបស់សាសនា ត្រូវមានគម្ពីរជាក្បួនរួបរួមពាក្យប្រាមប្រៀននោះ ដូចជា សាសនាព្រាហ្មណ៍-ហិណ្ឌូមានគម្ពីរព្រះវេទ, សាសនាព្រះពុទ្ធមានគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក, សាសនាឥស្លាមមានគម្ពីរ កុរាន ។  
3. សាសនពិធី ត្រូវមានសាសនពិធីដែលទាក់ទងនឹងពាក្យប្រាមប្រៀនរបស់សាសនា ដូចជាពិធីបំពាក់ខ្សែយញ្ជោបវីត ឬ ពិធីបំពាក់ខ្សែធុរាំរបស់សាសនាព្រាហ្មណ៍-ហិណ្ឌូ, ពិធីឧបសម្ប័ទរបស់សាសនាព្រះពុទ្ធ,ពិធីលាងបាបរបស់សាសនាយូដាយនិងសាសនាគ្រិស្ត, ពិធីហជ្ជរបស់សាសនាឥស្លាម ។
4. សាសនវត្ថុ ឬ បូជនីយវត្ថុឬបូជនីយស្ថានខាងសាសនា ដូចជា ព្រះពុទ្ធរូប និង សំវេជនីយស្ថានក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធ, ឈើឆ្កាងដៃនិងវិហារយេរូស្លិមក្នុងសាសនាគ្រិស្ត, រូបរបស់ព្រះគុរុនិងក្រុងអម្រឹតស្រះក្នុងសាសនាសិខ
5. សាសនបុគ្គល ត្រូវមានបុគ្គលបន្តសាសនវង្សពាក្យប្រាមប្រៀនរបស់សាសនា ពោលគឺ ត្រូវមានអ្នកបដិបត្តិតាមពាក្យ ប្រាមប្រៀនរបស់សាសនាដោយផ្ទាល់ ដូចជា ភិក្ខុ សាមណេរ បព្វជិត តាបស បរិព្វាជក សន្តជន ជាដើម
6. សាសនស្ថាន ត្រូវមានសាសនស្ថានដើម្បីប្រារព្ធសាសនកិច្ចនិងសាសនពិធីផ្សេង ៗ    សាសនស្ថានរបស់សាសនាព្រាហ្មណ៍-ហិណ្ឌូ គឺ ទេវស្ថាន ឬ ទេវាល័យ, របស់សាសនាព្រះពុទ្ធ គឺ វត្ត ឧបោសថាគារ ឧបដ្ឋានសាលា ធម្មសភា, របស់សាសនាគ្រិស្ត គឺ ឆើច(Church) , របស់សាសនាឥស្លាម គឺ សុរៅ ជាដើម
7. សាសនិក ត្រូវមានសាសនិកអ្នកគោរពរាប់អាន សទ្ធាជ្រះថ្លាក្នុងសាសនានោះ ដែលសាសនិកច្រើនតែហៅឈ្មោះទៅតាមសាសនាដែលខ្លួនគោរពបូជា ដូចជា ហិណ្ឌូជន ពុទ្ធសាសនិកជន គ្រិស្តសាសនិកជន ឥស្លាមិកជន ឬ មុស្លិម ជាដើម
8. បម្រិតអំពីភក្តីភាព ត្រូវមានការប្រិតប្រៀងអំពីភក្តីភាពក្នុងសាសនា   ដូចជា សាសនាព្រាហ្មណ៍-ហិណ្ឌូប្រិតប្រៀងអំពីការទ្រទ្រង់ជីវិតទៅតាមគោលអាស្រម ៤, សាសនាព្រះពុទ្ធប្រិតប្រៀងអំពីត្រៃសរណគមន៍, សាសនាគ្រិស្តប្រិតប្រៀងអំពីការទៅសូធ្យមន្តក្នុងវិហារឆើចរាល់ថ្ងៃអាទិត្យ , សាសនាឥស្លាមប្រឹតប្រៀងអំពីគោលបដិបត្តិ ឬ ភារកិច្ច ក្នុងសាសនា ។

ធាតុផ្សំទាំង ៨ នេះ ក្នុងសាសនាខ្លះអាចខ្វះខាតចំណុចណាមួយ ប៉ុន្តែនៅចាត់ទុកថាជាសាសនាដដែល ដូចជា សាសនាព្រាហ្មណ៍-ហិណ្ឌូខ្វះធាតុផ្សំចំណុចទី ១ គឺ សាស្តា ដែលគ្មានជីវិតរស់នៅពិតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត, សាសនាឥស្លាមខ្វះធាតុផ្សំចំណុចទី ៥ គឺ សាសនបុគ្គល  ពីព្រោះសាសនាឥស្លាមមិនមានការបួសជាបព្វជិតទេ មានតែឃរាវាសប៉ុណ្ណោះ ។