អត្ថបទប្លកក្នុងខែវិច្ឆិកា 2011 (10)

ផ្លែឈើទម្រាំនឹងទុំមានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឲ្យមនុស្សបានភ្លក់រសផ្អែមត្រជាក់បានក៏ត្រូវចំណាយពេលវេលាយូរអម្បាយ

ក្នុងការបន្ទុំ ​យ៉ាងណាមិញ មនុស្សយើងទម្រាំនឹងសម្រេចជោគជ័យបាន​ទទួលអំណរត្រេកអរសោមនស្សចិត្ត​ក៏ត្រូវឆ្លងកាត់​ពេលវេលាពិសោធ មកយូរបង្គួរ មិនមែនភ្លាមទាន់ហន់ទេ សេចក្តីសម្រេចជោគជ័យនោះអាស្រ័យគុណអំពើចម្រុះជាច្រើន លំពាំងតែផ្គងប្តេជ្ញាប្រាថ្នា ប្តូរផ្តាច់តែម៉្យាង នៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ ត្រូវមានចំណេះដឹងពិត ស្គាល់មាគ៌ាដែលត្រូវធ្វើដំណើរទៅ ស្គាល់ហេតុបច្ច័យដែលមក​ពាក់ព័ន្ធ ហើយប្រការដែលសំខាន់បំផុត គឺ…

សព្វថ្ងៃនេះ ទឹកជំនន់កាន់តែមានសភាពខ្លាំងក្លាឡើង ទឹកជំំនន់បានជោរជន់និង​ហូរកួចក្របួចយកផ្ទះសម្បែងរបស់មនុស្ស​ឲ្យ​វិនាស​ហិនហោច​ទៅយ៉ាងច្រើន ធ្វើឲ្យកើតមាននិគ្គេហជន(homeless people)ច្រើនឡើង លើសពីនោះទៀត ក៏កើតមាន​មហា​សោក​នាដកម្ម​ ដូចជា ផែនដីរញ្ជូយ  រលកបាតសមុទ្រ ដីបាក់ទ្រេល ជាដើម លាញលុបកប់មនុស្សទាំងរស់ ឧប្បត្តិភ័យផ្សេង ៗ ដែលកើតឡើងសុទ្ធតែមានមូលហេតុមកពីការដែលមនុស្សលោកប្រព្រឹត្តខុសសីលធម៌ វង្វេងវង្វាន់ក្នុងអបាយមុខ ធ្វើឲ្យចរន្តបាប​បានចង្វាក់កម្លាំងខ្លាំងក្លា ញ៉ាំងឲ្យធម្មជាតិប្រែប្រួលទៅ…

សេចក្តីស្លាប់គឺជាច្បាប់ធម្មជាតិដែលមនុស្សសត្វនិងអ្វីៗទាំងពួងក្នុងលោកមិនអាចចៀសវាងបាន រាល់ខ្យល់ដង្ហើមរបស់ ជីវសត្វសុទ្ធតែប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្លាប់ទាំងអស់ ជីវសត្វដូចយ៉ាងមនុស្សចាត់ជាសត្វប្រសើរលើសសត្វប្រភេទផ្សេង នៅត្រង់ការហ្វឹកហាត់វិចារណញាណគឺចំណេះចេះពិចារណាឲ្យឃើញគុណសម្បត្តិនិងគុណវិបត្តិ ពោលគឺ កើតចេញពី បទពិសោធដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ទុក្ខភ័យមក ហើយមានចំណេះដឹងអាចស្ទាបស្ទង់យង់យល់ដល់អ្វីៗដែលជាគុណនិងអ្វីៗ ដែលជាទោសបាន បើពិចារណាឃើញសកម្មភាពដែលខ្លួននឹងធ្វើនោះជាគុណជាតនាំមកនូវសេចក្តីសុខនិងសេចក្តី…

និយតិវិទូ(determinist)ខ្លះបានលើកស្នើលទ្ធិព្រះអាទិទេពថា ព្រះជាម្ចាស់ទ្រង់បង្កើតពិភពផែនដីនិងទ្រង់​ប្រទានច្បាប់ធម្មជាតិ​ដើម្បី​​គ្រប់គ្រងព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេង ៗរបស់ពិភពផែនដី ច្បាប់ធម្មជាតិនោះកើតចេញពីព្រះជាម្ចាស់ ហេតុការណ៍ទាំងឡាយ​ក្នុងលោក​ប្រព្រឹត្តទៅតាមលំអានដែលត្រូវបានព្រះជាម្ចាស់លិខិតកម្រិតទុកជាមុនហើយ ច្បាប់នោះជានិយាមទៀងទាត់  ព្រះជាម្ចាស់ប្រៀប​ដូចជាជាងប្រឌិតនាឡិកា ពិភពផែនដីប្រៀបដូចជានាឡិកា លុះជាងប្រឌិតនាឡិការួចហើយក៏តាំងទ្រនិចឲ្យដើរនិងតាំងម៉ោងទុក​ឲ្យរោទ៍ នាឡិកាក៏ដើរទៅជារឿយ ៗ…

ការដែលវិទ្យាសាស្ត្រផ្តោតសិក្សាស្រាវជ្រាវច្បាប់ធម្មជាតិឬធម្មនិយាមនេះជាសញ្ញាណបង្ហាញឲ្យឃើញថា វិទ្យាសាស្ត្រត្រូវការ​ស្វែងរកមូលហេតុដែលនាំឲ្យកើតបាតុភូតផ្សេង ៗក្នុងធម្មជាតិ ដូចជា ការដែលខ្យល់បក់ផាត់ទៅមកជាបាតុភូតដែលអ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រត្រូវការចម្លើយថា ហេតុអ្វីបានជាខ្យល់បក់? ការតាំងសំណួរថា ហេតុអ្វី? នេះសម្តែងឲ្យឃើញថា ត្រូវការដឹងមូលហេតុ កាលបើសិក្សាទៅ ក៏បានចម្លើយថា "ការដែលខ្យល់បក់ព្រោះមានចលនារបស់អាកាសពីតំបន់ដែលមានសម្ពាធអាកាសខ្ពស់ទៅ កាន់តំបន់ដែលមានសម្ពាធអាកាសទាប…

បដិច្ចសមុប្បាទចាត់ជាធម្មនិយាមដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់រកឃើញហើយទ្រង់បានពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់មុននឹងយកទៅផ្សព្វផ្សាយដល់មនុស្សលោក

ពាក្យថា និយាម ប្រែថា ក្រិត្យក្រម របៀប សណ្តាប់ ច្បាប់ ដែលសំដៅដល់ច្បាប់ធម្មជាតិនុះឯង មាន ៥ យ៉ាង គឺ

1. ឧតុនិយាម(physical laws) បានដល់ ច្បាប់ធម្មជាតិដែលទាក់ទងនឹងសីតុណ្ហភាពឬដែលគ្របដណ្តប់ដល់ព្រឹត្តិការណ៍របស់បាតុភូតក្នុងអជីវធម្មជាតិគ្រប់ប្រភេទ ដូចជា   បាតុភូតភ្លៀងធ្លាក់ ផ្គរលាន់ រញ្ជួយផែនដី ខ្យល់ព្យុះ ទឹកជំនន់…

មូលហេតុដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់ទទួលជោគជ័យក្នុងការផ្សព្វផ្សាយគោលធម៌ដែលព្រះអង្គរកឃើញនោះ ព្រោះព្រះអង្គ បើកព្រះទ័យទូលាយ មិនប៉ាវផ្តាច់មុខការពិត អ្នកណានិយាយការពិត ព្រះអង្គក៏ទទួលរ៉ាប់រងថាជាការពិត បើមិនមែនជាការពិត ព្រះអង្គក៏លើកគោលធម៌ដែលព្រះអង្គរកឃើញនោះឡើងបង្ហាញឲ្យអ្នកស្តាប់យល់ឃើញទៅតាមសភាពពិត  ការពិតដែល​ព្រះអង្គ​​​បង្រៀន​រហូត​ព្រះ​ជន្មាយុ​នោះ គឺ  ធម៌ ព្រះអង្គមិនមែនជាម្ចាស់ធម៌ឬជាអ្នកបង្កើតធម៌ទេ អ្នកណាៗក៏អាចចូលដល់​ធម៌នោះ​បាន​ដែរ ព្រោះធម៌ជារបស់រួមដែលមាននៅតាមធម្មជាតិ…

                                   យោ ច សទ្ទប្បរិត្តាសី            វនេ វាតមិគោ យថា

                                   លហុចិត្តោតិ តំ អាហុ            នាស្ស សម្បជ្ជតេ វតំ ។

បុគ្គលណាភ្ញាក់ផ្អើលសម្លេងដូចឈ្លូសក្នុងព្រៃ បុគ្គលនោះហៅថា មានចិត្តស្រាល កិច្ចការរបស់បុគ្គលនោះតែងមិនសម្រេច ។

ខាងក្នុងខ្លួនមនុស្សមានធាតុផ្សំសំខាន់ ២ គឺ កាយ និង ចិត្ត រាងកាយនឹងចម្រើនលូតលាស់រឹងប៉ឹងបាន​ព្រោះអាស្រ័យ​ពាហិរប្បច្ច័យជាច្រើនជួយជ្រោមជ្រែង…

អប្បស្សុតាយំ បុរិសោ          ពលិវទ្ទោវ ជីរតិ

មំសានិ តស្ស វឌ្ឍន្តិ              បញ្ញា តស្ស ន វឌ្ឍតិ ។ (បានងារថា មហា ព្រោះគាថានេះឯង )

អ្នកមានការត្រងត្រាប់ស្តាប់តិចតួចនេះតែងចាស់គ្រាំគ្រាទៅបីដូចជាគោចាស់ធាត់តែសាច់ ប៉ុន្តែបញ្ញាមិនចម្រើន ។

ការត្រងត្រាប់ស្តាប់ពាក្យណែនាំពីអ្នកដទៃ ចាត់ជាវិធីសាស្ត្រសិក្សាឈ្វេងយល់មួយដែលហៅថា សុតមយបញ្ញា គឺ បញ្ញាដែល​កើត​មកពីការត្រងត្រាប់ស្តាប់យក…

មនុស្សដែលកើតមកហើយក៏ត្រូវតែសន្មតឈ្មោះដើម្បីឲ្យជាគ្រឿងសម្គាល់ហៅ  បើមនុស្សណាឥតឈ្មោះឬគេមិនស្គាល់ឈ្មោះ មិនដឹងថា ហៅមនុស្សនោះយ៉ាងដូចម្តេចទេ  ទង់ បានដល់ ចម្រៀកសំពត់ដែលគេដេរភ្ជាប់គ្នាមានពណ៌ផ្សេង ៗ ដើម្បីធ្វើជាគ្រឿងសម្គាល់នៃពិធីកម្មឬស្ថាប័នណាមួយ ដូចជា ស្ថាប័នជាតិ មានទង់រូបអង្គរវត្តជាគ្រឿងសម្គាល់ ស្ថាប័នសាសនាមានទង់ឆព្វណ្ណរង្សី ជាគ្រឿងសម្គាល់ ស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រមានទង់កកុធភណ្ឌជាគ្រឿងសម្គាល់ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ត្រាក៏មានសារៈសំខាន់ក្នុងការកត់សម្គាល់ក្រុម អង្គភាព អង្គការ ឬ…