ប្លកទាំងអស់ (526)

ពាក្យថា បរិនិព្វាន ប្រែថា ការរលត់សព្វយ៉ាង គឺ រលត់ទាំងរូបរាងទាំងកំញមកិលេស មានន័យថា ការស្លាប់របស់អ្នក​អស់​កិលេស​ហ្នឹងឯង ។ ការស្លាប់របស់បុគ្គលជាទីស្រឡាញ់តែងធ្វើឲ្យអ្នកនៅរស់មានការស្តាយស្រណោះអាឡោះអាល័យជាធម្មតា ប៉ុន្តែ​ការស្លាប់របស់បុគ្គលដែលមានគុណោបការៈចំពោះមហាជនទើបជាទីស្តាយស្រណោះរបស់ទាំងញាតិជាទីស្រឡាញ់និងអ្នកផងទាំងពួង ។ 

ករណីការបរិនិព្វានរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ក៏ជាហេតុការណ៍សំខាន់ដែលពុទ្ធបរិស័ទទូទាំងសកលលោកសោកស្តាយនិងមិនអាចបំភ្លេចហេតុការណ៍ទាំងនេះបាន​…

មនុស្សដែលភ័យខ្លាចនឹងការផ្លាស់ប្តូរ គ្រាន់តែឮពាក្យថា ផ្លាស់ប្តូរ ក៏ភ័យស្លន់ស្លោ ព្រោះយល់ថា ការផ្លាស់ប្តូរចាត់ជារឿង​បដិវត្តន៍ឬ របត់ជម្លោះដែលប្រកបដោយហិង្សាជាដើម មូលហេតុដែលធ្វើឲ្យ​ប្រជាជនខ្មែរ​ខ្លបខ្លាចពាក្យថា ផ្លាស់ប្តូរ  ព្រោះថា សង្គមខ្មែរបានទទួលរងទុក្ខវេទនាដោយពាក្យថា សង្គ្រាម មកជាច្រើនទសវត្ស គ្រាន់តែ​ឮពាក្យថា សង្គ្រាម ភ្លាម ប្រជាជនខ្មែរក៏នឹកស្រមៃដល់កងទ័ពដែលបំពាក់​ដោយអាវុធគ្រប់ដៃតតាំងច្បាំងប្រយុទ្ធគ្នាយកស្លាប់​រស់តែរៀង ៗខ្លួន…

ដំណើរការបោះឆ្នោតជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងតែខិតចូលមកជិត ពោលគឺ ការបោះឆ្នោត​ជ្រើស​​រើសអ្នកតំណាងរាស្រ្ត​សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជានឹងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២៨ កក្កដា ២០១៣ ខាងមុខ ។

គណបក្សនយោបាយទាំងឡាយកំពុងតែដង្ហោយហៅសេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីចូលចិត្ត  សេចក្តី​អាណិត និងសេចក្តីជឿជាក់​ពីសម្នាក់ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាម្ចាស់ឆ្នោតដោយភ្ជាប់​ជាមួយនឹង​កិច្ចសន្យានយោបាយ​ដែលពួកគេគិតថានឹងផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ជូនប្រជាពលរដ្ឋជាម្ចាស់ឆ្នោតបានយ៉ាងច្រើន…

វត្តមានវេវចនសព្ទ ២ ទៀតដែលគួរឈ្វេងយល់ដែរ គឺ អារាម និង អាវាស 

អារាម ប្រែថា កន្លែងជាទីធ្វើដំណើរមកហើយរីករាយសប្បាយចិត្ត មានវិគ្គហៈថា អាគន្ត្វា  រមន្តិ ឯត្ថាតិ អារាមោ ប្រែថា ជនទាំង​ឡាយមកហើយតែងរីករាយសប្បាយចិត្តក្នុងកន្លែងនេះ ព្រោះហេតុនោះ កន្លែងនេះទើបឈ្មោះថា អារាម  ជាទីមកហើយ​រីករាយ​សប្បាយចិត្ត ។

អាវាស ប្រែថា កន្លែងជាទីមកហើយរស់នៅ សំដៅយកតែបព្វជិតដែលបួសហើយក្នុងទីដទៃធ្វើដំណើរមករស់នៅក្នុងកន្លែងនេះ​បាន មានវិគ្គហៈថា…

ព្រះសង្ឃ បានដល់  ក្រុមអ្នកបួសចាប់ពី ៤ រូបជាដើមទៅ មានត្រឹមតែ ៣ ឬ  ២ រូប ហៅថា គណៈ បើមាន​ត្រឹម​តែ ១ រូប ហៅថា បុគ្គល ។ អ្នកបួស បានដល់ អ្នកវៀរបង់ចាកការមានផ្ទះសម្បែងមកជាការគ្មានផ្ទះសម្បែង ដែលហៅម៉្យាងទៀត ថា បព្វជិត បុរសណា ៗឲ្យតែមានអាយុគ្រប់ ២០ ឆ្នាំឡើងទៅហើយមានសទ្ធាត្រូវការបួសជាភិក្ខុក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានេះអាចសម្រេចចិត្ត បានក្រោមលក្ខខណ្ឌថា 

1. ជាសុភាពបុរសដែលមានកិរិយាប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រុវ មិនប្រព្រឹត្តអនាចារ…

ចំណែកខាងក្រុងសាវត្ថី ព្រះបាទវិឌូឌភៈ ព្រះរាជាអង្គថ្មីលុះបានគ្រងរាជសម្បត្តិសមតាមបំណងហើយ ក៏ទ្រង់រលឹកនឹកដល់​ព្រះ​រាជតម្រិះដែលព្រះអង្គធ្លាប់តាំងព្រះទ័យទុក ទ្រង់នឹកឃើញដល់កម្មដែលព្រះញាតិខាងព្រះមាតាទ្រង់ធ្វើចំពោះព្រះអង្គ ។ 

ព្រះបាទវិឌូឌភៈទ្រង់បរិវិតក្កដល់គំនុំដែលព្រះអង្គទ្រង់មានចំពោះរាជត្រកូលសាក្យៈ ហើយទើបទ្រង់សម្រេចព្រះទ័យលើក​កង​ទ័ពចេញពីក្រុងសាវត្ថីតម្រង់ទៅវាយប្រហារក្រុងកបិលពស្តុ ប៉ងនឹងចាប់ពួកសាក្យៈមកសម្លាប់ យកព្រះលោហិតមកលាងក្តារ​ដែលព្រះអង្គប្រថាប់ឲ្យអស់គំនុំ ។ 

នៅពេលបំព្រាងនាថ្ងៃនោះ…

សិទ្ធិជាធម្មភាពតាំងពីកំណើត កុលបុត្រខ្មែរឲ្យតែកើតមកតែងទទួលបាន​សិទ្ធិនេះខាង​សង្គម​និង​​នយោបាយ​រហូតដល់​អវសាននៃជីវិត ព្រះសង្ឃចាត់ជាស្ថានភាព(status)មួយរបស់បុគ្គលដែល​សមាជិក​ក្នុងសង្គមឲ្យ​និយមន័យ​ថាជា​ឧត្តមភេទឬ​ជាភេទ​ខ្ពង់ខ្ពស់ បរិសុទ្ធ និងគួរឲ្យគោរពជាងភេទណា ៗ ក្នុងសង្គម ។

សំណួរថា តើព្រះសង្ឃគួរបោះឆ្នោតឬទេ?

កាលបើតាំងសំណួរនេះឡើង ប្រាកដជានឹងមានក្រុមអ្នកឆ្លើយសំណួរនេះដល់ទៅ ២ ក្រុម គឺ ក្រុម​ទី ១ ឆ្លើយថា គួរឲ្យព្រះ​សង្ឃបោះឆ្នោត និង ក្រុមទី ២  ឆ្លើយថា…

៥.វាសនាមនុស្សបាប

នៅពេលចាត់បញ្ជូនព្រះនាងមល្លិកាត្រឡប់ទៅក្រុងកុសិនារាហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសលក៏ទ្រង់រំលឹកដល់គុណអំពើល្អ​របស់ពន្ធុលៈសេនាបតីដែលទ្រង់ទាំងជាមិត្តសម្លាញ់យល់ព្រះទ័យតាំងពីយុវភាពទាំងជាសេនាបតីដែលធ្វើការងារថ្វាយព្រះអង្គដោយភក្តិភាពស្មោះត្រង់រហូតមួយជីវិត ប៉ុន្តែព្រះអង្គត្រឡប់ជាត្រូវសេចក្តីវង្វេងគ្របសង្កត់ ត្រាស់បញ្ជាប្រហារជីវិតដោយសេចក្តី​រវែង​ព្រះទ័យតាមពាក្យពិតទូលរបស់ព្រះញាតិដែលទទួលពាក្យពិតទូលពីពួកចៅក្រមតុលាការពុករលួយ មកដល់ឥឡូវនេះ…

ព្រះបាទបសេនទិទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ថា ការដែលកម្ចាត់សេនាបតីពន្ធុលៈចោលនៅពេលនេះមិនមែនជារឿងងាយស្រួលនោះទេ ដោយហេតុថា សេនាបតីពន្ធុលៈនេះមានកម្លាំងរឹងមាំជាទីគោរពកោតក្រែងរបស់រាជសេនាមាត្យទាំងឡាយ ថែមទាំងជាទីគោរព រាប់អានរបស់អ្នកនគរទៀតផង ការដែលមានព្រះរាជឱង្ការកាត់ក្បាលដោយងាយ ៗនោះ ខ្លាចក្រែងទាហានបង្កអសន្តិសុខ​បះ​បោរនិងប្រជាជន​ដែល​គោរពរាប់អានសេនាបតីពន្ធុលៈក្រោកឡើងប្រឆាំងតតាំង ព្រះអង្គមិនត្រូវការឲ្យរឿងនេះកើតឡើងទេ ទើបទ្រង់មានព្រះរាជតម្រិះគិតរកវិធីសាស្រ្តដើម្បីកម្ចាត់សេនាបតីពន្ធុលៈដោយកលោបាយដ៏ឈ្លាសវៃជាងនេះ…

៤.ត្រដែតគេឆ្អើម ឆ្នើមគេច្រណែន 

សេនាបតីពន្ធុលៈនិងកូនប្រុស ៣២ នាក់នៅបម្រើរាជការក្នុងសម្នាក់របស់ព្រះបាទបសេនទិនៃក្រុងសាវត្ថីរៀងរហូតមកនិង​ចាត់​ទុកថា​ សេនាបតីពន្ធុលៈជាសេនាបតីជំនិតនិងជាទីទុកព្រះរាជហឫទ័យជាទីបំផុតរបស់ព្រះបាទបសេនទិ ដោយហេតុថា ទ្រង់ជា​ព្រះសហាយមកតាំងពីសម័យនៅជាព្រះរាជកុមារនិងជាសិស្សរួមវិទ្យាចារ្យ ឬជាសិស្សរួមសម្នាក់តែមួយ នៅសម័យដែលទាំងពីរ​ព្រះអង្គទៅសិក្សាវិជ្ជាយុទ្ធឯនគរតក្កសិលា ។ 

ក្រៅពីជាទីទុកព្រះរាជហឫទ័យរបស់ព្រះបាទបសេនទិហើយ…

ការដែលព្រះនាងមល្លិកាចង់ទៅចុះងូតទឹកនិងផឹកទឹកក្នុងស្រះបោក្ខណីដែលជារាជសម្បត្តិពិសេសប្រចាំរាជត្រកូលលិច្ឆវីនោះ ចាត់ជាការពិបាកនឹងធ្វើឲ្យបានសម្រេចណាស់ ប៉ុន្តែដោយអាស្រ័យសេចក្តីស្រឡាញ់ហួងហែងភរិយា សេនាបតីពន្ធុលៈទើបសុខ​ចិត្តប្រថុយនាំព្រះនាងធ្វើដំណើរទៅកាន់ក្រុងវេសាលីដើម្បីចុះងូតទឹកក្នុងស្រះនោះ ថ្វីបើដឹងថា​ជាការប្រថុយគ្រោះថ្នាក់​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ។ 

សេនាបតីពន្ធុលៈបានឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់កម្លាំងម្នាក់ ព្រោះតាមធម្មតា បុរសក្នុងរាជត្រកូលមល្លៈសុទ្ធតែមានរាងកាយមាំមួន ជឿថា…

៣.សេនាបតីពន្ធុលៈ

ចំណែកឯអាមាត្យពន្ធុលៈជារាជត្រកូលមល្លៈដែលគ្រប់គ្រងក្រុងកុសិនារាដែលបានកើតសេចក្តីអាក់អន់ស្រពន់ចិត្តនៅគ្រាដែល ព្រះញាតិវង្សរួមគ្នាលួចយកស្នូលដែកទៅលាក់ទុកក្នុងបាច់ឫស្សី ឲ្យព្រះអង្គកាប់ដើម្បីសម្តែងសិល្បវិទ្យាដែលបានសិក្សាមកពី​ក្រុងតក្កសិលា ហើយបានមកអាស្រ័យនៅជាមួយនឹងព្រះសហាយរួមសម្នាក់ឬសិស្សរួមវិទ្យាចារ្យនៅសម័យដែលទ្រង់​សិក្សា​រៀនសូធ្យឯក្រុងតក្កសិលា គឺ…

បន្ទាប់ពីបានដកហូតតំណែងអគ្គមហេសីនិងតំណែងរជ្ជទាយាទបាន ២ ឬ ៣ ថ្ងៃ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ក៏ស្តេចយាងមកកាន់ព្រះរាជ​និវេសន៍របស់ព្រះបាទបសេនទិ ។

នៅពេលដែលព្រះអង្គប្រថាប់គង់រួចរាល់ហើយ ព្រះបាទបសេនទិក៏ស្តេចយាងចេញមកទទួលរាក់ទាក់និងទូលឲ្យជ្រាបថា 

"ព្រះញាតិវង្សរបស់ព្រះអង្គព្រួតគ្នាបោកបញ្ឆោតខ្ញុំព្រះអង្គ បញ្ជូនធីតាដែលកើតពីទាសករមកឲ្យជាអគ្គមហេសីរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានដកហូតតំណែងអគ្គមហេសីនិងតំណែងរជ្ជទាយាទអស់ហើយ" 

ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា 

"បពិត្រមហារាជ ! អាត្មាភាពដឹងច្បាស់ថា…

ក្រោយពីបានរួមរស់ជាមួយគ្នាអស់កាលមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះនាងវាសភខត្តិយាក៏បានប្រសូតព្រះរាជោរស ១ ព្រះអង្គ ទ្រង់មានព្រះ​វរ​កាយស្រស់សង្ហា មានសម្បុរផូរផង់ដូចមាស ទ្រង់ជាទីប្រោសប្រាណរបស់ព្រះបាទបសេនទិដែលជាព្រួះរាជបិតាយ៉ាងខ្លាំង 

តាមទំនៀមទម្លាប់បូរាណរបស់ឥណ្ឌា កាលបើស្រ្តីសម្រាលបុត្រហើយ…

២.ព្រះរាជបុត្រវិឌូឌភៈ 

ព្រះបាទបសេនទិទ្រង់បានជ្រាបដំណើររឿងនោះហើយទើបទ្រង់មានព្រះរាជតម្រិះថា 

"ធ្វើដូចម្តេចហ្នទើបអាចឲ្យភិក្ខុសង្ឃជាសាវ័ករបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ស្និទ្ធស្នាលជាមួយនឹងយើង និងទៅទទួលបិណ្ឌបាតឯ រាជវាំងរបស់យើងជាប្រចាំ" 

ព្រះបាទបសេនទិទ្រង់នាំយកព្រះរាជតម្រិះនោះមកគិតគន់រិះរកមធ្យោបាយអស់កាលយូរបង្គួរ នៅទីបំផុត…

រឿងកេសវតាបសមានដូចតទៅនេះ 

កាលពីសម័យព្រេងនាយ គ្រាដែលព្រះបាទព្រហ្មទត្តគ្រប់គ្រងក្រុងពារាណសី ព្រះរាជា ១ ព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមថា កេសវៈ បានលះបង់រាជសម្បត្តិចេញបួសជាឥសី នៅសម័យនោះ បរិវារ ៥០០ នាក់របស់ព្រះអង្គក៏ចេញបួសតាមដែរ បណ្តាបរិវារ​ទាំង​នោះ មាននាយភូសាមាលាប្រចាំព្រះអង្គឈ្មោះថា កប្បកៈ បានចេញបួសតាមដែរ ឥសីកេសវៈនិងសិស្សគណ(អន្តេវាសិក) បានទៅបំពេញតបៈក្នុងព្រៃហេមពាន្តអស់ពេល ៨ ខែ លុះដល់វស្សានរដូវ…

ចំណេរកាលតមក នាថ្ងៃមួយ ព្រះបាទបសេនទិទ្រង់ប្រថាប់ឈរលើប្រាសាទជាន់ទី ៧ បានទតព្រះនេត្រឃើញភិក្ខុសង្ឃរាប់​ពាន់អង្គដែលនិមន្តទៅតាមផ្លូវខាងមុខព្រះរាជនិវេសន៍ក្នុងទីក្រុងរាល់ថ្ងៃ ព្រះអង្គទ្រង់កើតចម្ងល់ឆ្ងល់សង្ស័យថាតើភិក្ខុសង្ឃ​ទាំងនោះនិមន្តទៅណាជាក្រុមជាពួករាល់ថ្ងៃដូច្នេះ ទើបត្រាស់សួរអាមាត្យជំនិតម្នាក់ថា

"តើព្រះសង្ឃទាំងនោះលោកនិមន្តទៅណារាល់ថ្ងៃ?"

អាមាត្យក្រាបទូលថា

"សូមព្រះតេជះតម្កល់លើត្បូង ! ភិក្ខុសង្ឃទាំងនោះនិមន្តទៅឆាន់ចំហាន់ភត្តាហារឯគេហដ្ឋានរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋីរាល់ថ្ងៃ…

១.ព្រះបាទបសេនទិ

នៅសម័យដែលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់មានជីវិតនៅរស់នៅឡើយទាំងនៅខណៈដែលទ្រង់ប្រថាប់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថីទ្រង់បានប្រារព្ធរឿងព្រះបាទវិឌូឌភៈព្រមទាំងបរិវាររបស់ព្រះអង្គត្រូវទឹកជំនន់ជន់លិចក្ស័យព្រះជន្មន័ដូចតទៅនេះ  

កាលពីអតីតកាល ព្រះរាជកុមាររបស់ព្រះរាជា ៣ នគរ គឺ ព្រះរាជកុមាររបស់ព្រះបាទមហាកោសលជាព្រះរាជានៃនគរសាវត្ថី ទ្រង់ព្រះនាមថា បសេនទិកុមារ, ព្រះរាជកុមាររបស់ព្រះបាទលិច្ឆវីជាព្រះរាជានៃនគរវេសាលី ទ្រង់ព្រះនាមថា…

មនុស្សសព្វថ្ងៃសឹងតែនិយាយគ្រប់មាត់ថា ធ្វើល្អមិនបានល្អ ប៉ុន្តែធ្វើអាក្រក់ត្រឡប់ជាបានល្អវិញ ។ (ធ្វើបុណ្យបានបាប ធ្វើបាបបានលុយ) 

ពាក្យសម្តីនេះជាពាក្យសម្តីប្រឆាំងតតាំងនឹងពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ និងគោលការណ៍របស់កម្ម ការនិយាយនេះជាផលកើតចេញពីការយល់ច្រឡំ ឬ យល់ខុស ពីព្រោះមនុស្សសព្វថ្ងៃនេះច្រើនតែគិតរឿងផលចំណេញផល​ខាត​ផ្នែក​វត្ថុសម្ភារៈខាងក្រៅច្រើនជាង ពោលគឺ យល់ថា ពាក្យថា ល្អ សំដៅដល់ លាភ យស សរសើរ សុខ  ពាក្យថា…

ផលរបស់កម្ម

កម្មដែលបុគ្គលធ្វើទៅហើយតែងហុចផលឲ្យតាមកម្រិតផ្សេង ៗ ដូចតទៅនេះ 

1. ផលដោយផ្ទាល់ គឺ គុណភាពថ្មីរបស់ចិត្ត កម្មគ្រប់ប្រភេទចាត់ជាការសាងគុណភាពអាក្រក់ឬល្អឲ្យដល់ចិត្ត ប្រសិនបើជា​អកុសលកម្ម ក៏ឲ្យគុណភាពអន់ឬទាប បើជាកុសលកម្ម ក៏ឲ្យគុណភាពល្អឬខ្ពស់ នេះជាផលដំបូងដែលតែងទទួល​បានជានិច្ចរាល់ខណៈដែលធ្វើកម្ម ទោះជាអ្នកធ្វើត្រូវការឬមិនត្រូវការក៏ដោយទាំងគុណភាពរបស់ចិត្តនេះឯងជាអ្នក​កំណត់​អនាគតរបស់បុគ្គលនោះ ។
2. ផល គឺ…